Interview met Eline Janssens, bedenker en initiatiefneemster van kunstparticipatieproject Cicero.

Een kunstgreep voor ouderen en hun naasten.

 

Echte ontmoetingen zijn samenkomsten waarin contact gemaakt wordt.

Contact maken met anderen begint vaak bij echte interesse voor de ander.

Waar heb je gewoond? Wat is je lievelingseten? Welke hobby brengt je plezier?

 

Verplegers, mantelzorgers, familieleden en andere bezoekers van de inwoners van zorginstellingen komen vaak omdat ze het contact met de inwoner willen behouden, aan willen halen of zelfs verstevigen.

Interesse voor de ander is er. Maar hoe te komen tot echt contact? Een gezamenlijke hobby uitvoeren? De laatste dorpsnieuwtjes vertellen, het lievelingskostje meenemen?

 

Als het werkt, dan is het goed. Echt contact maakt beide partijen gelukkig. De inwoner kan verder met het ontspannen gevoel dat er naar hem/ haar wordt omgekeken en de bezoeker heeft het prettige gevoel contact te hebben en laat de inwoner met een gerust hart achter.

 

Maar wat als het niet lukt?

Wat als er geen gedeelde belangstelling (meer)is. Wat als de inwoner door ziekte, geheugenverlies , hospitalisatie of andere oorzaak niet meer terug kan vallen op oude gewoontes, liefhebberijen of gedeelde herinneringen?

Is er dan nog echt contact  mogelijk?

 

Gedurende 1,5 jaar heb ik bezoekers van inwoners van zorginstellingen vaak zien zoeken naar een onderwerp om samen te bespreken. De wereld van de inwoner is vaak veranderd door de veranderende omstandigheden of de ziekte. Het vanzelfsprekende contact wat er was toen beide partijen (inwoner en bezoeker) nog in de buitenwereld stonden is verdwenen.

Tijdens de bezoeken is het erg fijn om even wetenswaardigheden over beider gezondheid, eten en voetbal uit te wisselen, maar daarna is het tijd voor echt contact.

 

Mocht dat niet mee vanzelfsprekend gaan dan is er een kunstgreep nodig. Een letterlijke kunstgreep.

 

In verschillende zorginstellingen heb ik de afgelopen 2 jaar tentoonstellingen met bijbehorende kunstworkshops en reflectiemogelijkheden georganiseerd die bijdragen aan de totstandkoming of in stand houden van wezenlijk contact tussen mensen.

 

De inwoners van de zorgcentra hebben kunstprodukten gemaakt, een persoonlijk schetsboek bijgehouden en er zijn thematentoonstellingen te zien geweest die de samenhang tussen zelfgemaakte kunstprodukten, schetsboeken en de inwoner toont.

 

Tijdens bezoeken gaan inwoners en bezoeker naar de thematentoonstelling. Er is van alles te zien; (copieen van) kunstwerken, grafiek, archieffoto’s, fotos die tijdens de workshops zijn gemaakt (Oa de trotse makers met hun kunstprodukt) en  kunstprodukten door de bewoners gemaakt.

 

Bij de tentoonstellingspanelen hangen A4-tjes met daarop belevingsgerichte vragen. Vragen over het hier en nu, gerelateerd aan de kunst die getoond wordt.

Inwoner en bezoeker worden door de vragen uitgenodigd om van gedachten te wisselen, te associeren, herinneringen op te halen, in de toekomst te kijken en iets over zichzelf te vertellen.

 

Het schetsboek, dat als een soort dagboek is bijgehouden door de bewoner kan ook ingezet worden om te vertellen over belevenissen, voor en afkeuren en het samen associeren op gebeurtenissen (of gekleurde herinneringen) op gang te houden.

Het is een plakboek voor volwassenen.

 

En dan zijn er de tastbare kunstprodukten die de inwoner tijdens de kunstworkshops heeft gemaakt. Mooie, hoogwaardige produkten die veel verhalen in zich hebben over aangeleerd of verfijnd vakmanschap, techniek, fantasie, ontwerpproces en trots zijn, meetellen.

 

Soms is het een nieuw onderwerp voor beiden.  Het is een veilig onderwerp en je kunt samen iets nieuws gaan ontdekken dat zoveel in zich heeft dat je er een leven lang samen mee vooruit kunt.

Er kan over gepraat worden, er kunnen gedachten over uitgewisseld worden. Het kan heel persoonlijk worden door de ingeplakte, geschreven en getekende aantekeningen over bijvoorbeeld de totstandkoming van het kunstprodukt, de gedachten die daarbij opkomen of opgekomen zijn, herinneringen die aanleiding geven tot nadere bespreking en door samen te kijken, te lachen en te beleven wat er in het hier en nu plaatsvind.

Samen werken bezoeker en inwoner aan nieuwe waardevolle herinneringen en toekomst.

Mocht het gesprek wat haperen; voorin het persoonlijk schetsboek staan vragen die ervoor zorgen dat er doorgevraagd kan worden.

 

Bezoekers zoeken vaak naar persoonlijke verhalen over de inwoner. De inwoner zoekt naar bezigheden die hem/ haar gelukkig maken/ voor een ander iets betekenen, een zinvolle dagbesteding opleveren en waar mogelijkheid, tot verdieping van het leven leiden.

 

Dit kunstproject bedient beide partijen en maakt de kans op echt contact en een gezamenlijke gezellige , intense toekomst mogelijk.

 

Bij overlijden/ verdwijnen/ ziek worden/ veranderen van mensen is er niets waardevoller dan een tastbare getuigenis van gezamenlijk ondernomen avonturen. Kunst biedt dit avontuur en het schetsboek en de kunstprodukten zijn de te koesteren tastbare getuigen.

 

 

 

Oude meesters als inspirerende voorbeelden voor actieve ouderen. Een leven lang leren van kunst.

Beschrijving: Macintosh HD:Users:elinejanssens:Pictures:121209 kerstdieren1.photolibrary:Masters:2013:06:10:20130610-180239:sjff_04_img1589.jpgBeschrijving: Macintosh HD:Users:elinejanssens:Pictures:121209 kerstdieren1.photolibrary:Masters:2013:06:10:20130610-180235:Lotte_Reiniger_London_Abbey_Arts_Centre_Garden_02.jpgBeschrijving: Macintosh HD:Users:elinejanssens:Pictures:121209 kerstdieren1.photolibrary:Masters:2013:06:10:20130610-180241:schattenspielen1_(Small).JPGBeschrijving: Macintosh HD:Users:elinejanssens:Pictures:121209 kerstdieren1.photolibrary:Masters:2014:09:05:20140905-114253:Foto's van hele gpoede oude kunstenaars.jpgBeschrijving: Macintosh HD:Users:elinejanssens:Pictures:121209 kerstdieren1.photolibrary:Masters:2014:09:05:20140905-114300:Foto's van hele gpoede oude kunstenaars.jpgBeschrijving: Macintosh HD:Users:elinejanssens:Pictures:121209 kerstdieren1.photolibrary:Masters:2014:09:05:20140905-114306:Foto's van hele gpoede oude kunstenaars.jpgTekstvak:

© Stichting Nieuwe Oude Meesters ism. Eline Janssens 21 augustus 2014