Janssens en Koerten, geknipt voor de kunst in Dagblad Trouw

Wat we moeten zien in Hoorn

Vergeet schaar en papier, in de hedendaagse knipkunst draait het om veel meer

Het poppenhuis, door Eline Janssens geknipt met scènes uit het leven van Johanna Koerten.

Elke week kiest Trouw uit een museum de blikvanger die we niet mogen missen. Vandaag: Knipkunst is van alle tijden. Henny de Lange 10 maart 2020, 11:52

Voor mensen die hun hoofd leeg willen maken en ontstressen, schijnt het een goede therapie te zijn: creatief papier knippen. Je vouwt een velletje papier twee, drie, vier, zes of acht keer, pakt de schaar en knippen maar. Of je snijdt met een mesje een bepaald patroon uit. Als je het papier weer openvouwt, wordt zelfs de grootste stoethaspel verrast door het resultaat. 

Papierknippen kan het knutsel­niveau ook ver overstijgen. Als officiële kunstvorm bestaat het al sinds de derde eeuw voor Christus. De bekendste knipkunstenaar die Nederland heeft voortgebracht, is Johanna Koerten (1650-1715). Complete landschappen, bijbelse en historische taferelen, stillevens en stadsgezichten knipte ze bij elkaar: sprookjesachtige werelden met silhouetten en spiegeling.

‘Schaarminerva’

Ze was een beroemdheid, wat zeker in die tijd bijzonder was voor een vrouwelijke kunstenaar. In haar kunstkabinet ontving de ‘schaarminerva’ onder anderen tsaar Peter de Grote, Willem III van Oranje en allerlei kunstenaars en dichters die haar wonderbaarlijke knipkunstwerken kwamen bewonderen. Hoge bedragen werden ervoor betaald. Ze werd Rembrandt met de schaar genoemd. Veel is er niet van haar kwetsbare knipsels bewaard gebleven.

Een van haar topstukken, de allegorie ‘Romeinse vrijheid’, bevindt zich in het Westfries Museum in Hoorn, dat de grootste museale knipselcollectie van Nederland heeft. Het komende halfjaar zet het museum Koerten volop in de schijnwerpers met een tentoonstelling die is gemaakt door Eline Janssens, zelf ook knipkunstenaar. “Het werk van Johanna Koerten intrigeert en inspireert me.”

Behalve een eerbetoon aan haar grote voorbeeld is de expositie ook een ode aan de kunstvorm zelf, die volgens Janssens allerminst stoffig en belegen is. In de setting van een kunstkabinet laat ze knipkunstwerken uit de afgelopen eeuwen zien naast nieuw eigen werk, met als blikvanger het poppenhuis dat ze knipte met scènes uit het leven van Koerten.

Stalen beelden

In de hedendaagse knipkunst draait het niet meer alleen om schaar en papier. Janssens maakt ook grote stalen opengewerkte beelden voor de openbare ruimte, gebaseerd op knipkunstontwerpen. Ook van andere materialen kun je kunstwerken knippen, laten Bernhard Heesen (geknipt glas) en Ferry Staverman (gelaserd papier) zien. 

Knippen kan iedereen, was het devies van Koerten, die mensen stimuleerde om ook zelf ‘de schaar ter hand te nemen’. Dat kan ook op deze tentoonstelling. Er zijn meerdere workshops. Ook kunnen bezoekers op 15 en 27 maart in het kader van 75 jaar vrijheid duiven knippen voor een reusachtige mobile. 

‘Janssens & Koerten. Geknipt voor de kunst’, te zien t/m 7 sept. in het Westfries Museum in Hoorn.  

Informatie kunstwerken
Blijf op de hoogte!

Ontvang alle nieuwe berichten op deze website per e-mail! Vul hier uw e-mail adres in: